ابتكار سبز

پناه بردن به قرآن در سختی ها و شدائد مایه نشاط و امید است. اما فکر می کنم دستیابی به این نشاط و امید شروطی دارد، از جمله اینکه:

فهم کلی یا درک روح اصلی این کتاب آسمانی بسیار مهم است؛

نحوه ترجمه و تفسیر قرآن کریم امری کلیدی به شمار می رود و شیوه مرحوم علامه طباطبایی صاحب المیزان که قرآن را با خود قرآن ترجمه و تفسیر می کرد، کاربردی و روشنگر است. 

متاسفانه در موارد بسیاری، روح کلی و مفاهیم عمیق قرآنی مورد توجه قرار نگرفته و خیلی ها از آن برای اثبات نظریات خاص سیاسی و اجتماعی خود استفاده می کنند. این کار باعث ارایه تفاسیری غیرموجه می شود که با روح قرآن کریم منافات دارد. نگاهی عاری از عواطف انسانی و بیگانه با کرامت انسان  که جامعیت کتاب آسمانی مسلمانان را نادیده می گیرد و در ورای آیات آن به دنبال توجیه اعمال خشونت آمیز خود و ترویج نسخه ای خشن و غضبناک از اسلام است. در حالی که خداوندی که ما می شناسیم رحمتش بر غضبش غلبه دارد. 

مثالی می زنم:

ترجمه ها و تفاسیر متفاوتی از آیه 54 سوره بقره دیده ام. این آیه در مورد حضرت موسی (ع) است که به قوم خود پس از مشاهده گوساله پرستی آنها گفت ای قوم من هر آیینه شما بر خویشتن ستم کرده اید، پس به سوی آفریدگارتان باز آیید و خویشتن را بکشید که این بهتر است نزد آفریدگار شما، پس خداوند توبه شما را به مهربانی خود پذیرفت که او توبه پذیر مهربان است (و اذ قال موسی لقومه یقوم انکم ظلمتم انفسکم باتخاذکم العجل فتوبوا الی باریکم فاقتلوا انفسکم ذلکم خیر لکم عند باریکم فتاب علیکم انه هوالتواب الرحیم).

از نظر بسیاری این «خویشتن را بکشید» به کشتن یکدیگر ترجمه و تعبیر شده است. در حالی که منظور کشتن اندیشه و عمل غلطی در خود و اصلاح رفتارهاست. 

فکر می کنم این نمونه از آن مواردیست که تفاوت دو دیدگاه نسبت به اسلام را نشان می دهد. دیدگاهی مبتنی بر دگماتیسم و تفوق و تسلط بر دیگران حتی به قیمت قتل نفس آنها و دیدگاه دیگر مبتنی بر بازگشت به خویش و اصلاح رفتارها و نا بهنجاری های نفس.  

برخی مفسرین بسیاری از «کشتن ها» در قرآن کریم را با توجه به سایر آیات و روح کلی مفاهیم، کشتن بدی ها در خویش می بینند. اتکای ایشان نیز آیاتی است که به طور مثال گوشزد می کند کشتن یک انسان همانند کشتن همه انسان ها و احیای یک انسان به مثابه احیای جامعه بشری است (... من قتل نفسا بغیر نفس او فساد فی الارض فکانما قتل الناس جمیعا و من احیاها فکانما احیاالناس جمیعا ...).

آیا تاکنون به این آیه اخیر با دقت اندیشیده اید؟